Paweł Dębek | 2017-03-01

Kluczowe zasady systemów: przynależność

Organizacja to ludzie i relacje między nimi. Tym samym granicą, która oddziela systemy organizacyjne jest kwestia przynależności. Realizuje się ona zarówno poprzez prawo, jak i obowiązek. Ich naruszanie ma poważne konsekwencje dla bezpieczeństwa tych, którzy w organizacji pracują. A teraz to rozjaśnijmy…

Pamiętacie ze swoich szkolnych klas tych, którzy byli na oucie, odrzuconych, odstających,  zostawionych gdzieś na marginesie, z którymi się nie rozmawia, którzy mają rozmaite nieprzyjemne łatki, kozły ofiarne, które w najlepszym razie mogły liczyć jedynie na pogarszającą sytuację interwencję jakiegoś przyzwoitego nauczyciela? To właśnie jaskrawy przykład, gdy prawo przynależności nie jest realizowane. I abstrahujmy tu od tego, na ile ci nieszczęśnicy przyczynili się do swojego losu, na ile ponosili współodpowiedzialność za swój status w grupie - ich sytuacja nie służyła… samej grupie. 

Każdy kto jest częścią grupy, organizacji zespołu - żeby nie powiedzieć systemu - ma prawo korzystać z prawa do przynależności, to znaczy być traktowany przez innych jako część całości, korzystać z praw dostępnych dla wszystkich, na przykład w obszarze komunikacji. A przede wszystkim być obdarzonym tym samym szacunkiem co pozostali. Odmówienie tego prawa, przesuwanie negatywnych wybrańców na margines systemu - narusza bezpieczeństwo tego systemu na bardzo podstawowym poziomie. 

Po pierwsze wzbudza w pozostałych członkach systemu lęk i niepokój, za którym stoi myśl: przecież mnie też może spotkać taki los, skoro w tym zespole można odnosić się do ludzi bez szacunku, zachować nieprzyzwoicie, to do mnie też można. Po drugie odrzuceni przeważnie znajdują swoich obrońców, ludzi, którzy stają za nimi, współczują. Nawet jeśli ta empatia nie przenosi się na poziom zachowań, to w systemie powstają podziały, często bardzo trwałe, nierzadko przenoszące się na kolejne osoby przychodzące do systemu. To rodzaj systemowego uwikłania, gdy ktoś został skrzywdzony i kolejne grupy przeżywają i odtwarzają ten konflikt, dążąc do wyrównania systemowego. Szczególnie istotne dla organizacji jest to w sytuacji, gdy rzecz dotyczy osób kluczowych dla systemu: partnerów, współzałożycieli, osób szczególnie zasłużonych.  Wówczas pamięć o osobie wykluczonej może trwać dużo dłużej niż jej obecność w systemie, szczególnie, że założyciele, nawet po swoim odejściu, mają duże znaczenie dla działania organizacji. 

Ale jest też druga strona przynależności, związana z obowiązkami wobec systemu, z lojalnością, z działaniem na rzecz jego rozwoju i przetrwania, z rzetelnym wywiązywaniem się ze swoich zadań. Ci którzy pozostają w zgodzie ze swoimi obowiązkami wobec systemu, mają prawo oczekiwać, że system się nimi zaopiekuje. Ma to dużo wspólnego z równowagą w dawaniu i braniu, której będzie poświęcony następny rozdział tego bloga. 

Kiedy dochodzi do naruszenia zasady przynależności - zarówno po stronie prawa do niej, jak i niewywiązywania się z wynikających z niej obowiązków - szczególna odpowiedzialność spoczywa na liderach. To przeważnie ich zachowanie modeluje kwestie wyrażania szacunku, dochowania równości, ale również ich od ich działań zależy, w jaki sposób zostanie rozwiązany w systemie kryzys wokół osoby, która przesuwa się w kierunku marginesu systemu lub stawia się poza nim. Odpowiednia interwencja lidera może taką osobę przywrócić na właściwą jej pozycję lub doprowadzić do odejścia z szacunkiem, które nie pozostawi blizny w historii organizacji.

Na końcu warto wspomnieć o sytuacjach niejasnych, czyli osobach pozostających na pograniczu systemu, tych którzy funkcjonują w dwóch lub wielu systemach równocześnie, współpracownikach, zatrudnionych na część etatu, etc. Dotyczy ich prawo przynależności w stopniu równym zaangażowaniu w rozwój organizacji, natomiast sama organizacja musi być konsekwentna w dbaniu o trwałość swoich granic - jeśli dopuszcza osoby pozostające na pograniczu kilku systemów organizacyjnych, musi znaleźć dla nich odpowiednie miejsce w porządku przynależności.

To był drugi odcinek cyklu poświęconego kluczowym zasadom systemów. W pierwszym mówiłem o porządku, w następnym powiem o zasadzie dawania i brania.

Autor:
Autor: Paweł Dębek

Paweł Dębek

debek.pawel@gmail.com


psycholog - coach, terapeuta, trener - www.paweldebek.pl
Inne wpisy autora:

Powiązane Artykuły

O coachingu, zarządzaniu i motywacji rozmawiamy z Maciejem Sasinem
2017-04-11
Kluczowe zasady systemów: dawanie i branie
2017-03-31
Kluczowe zasady systemów: Porządek
2017-01-16
3 powody, dla których warto patrzeć systemowo
2016-11-24

ZAPISZ SIĘ DO NEWSLETTERA!


Wydarzenia Zobacz Więcej

Konferencja pt. ,,Rekrutacja / Rewolucja 2018”

Warszawa, Mamaison Hotel Le Regina

Za 2 dni

2017-11-23

Innowacje w HR Conference&Expo

Warszawa, Hotel Marriott

Za 7 dni

2017-11-28

Za 15 dni

2017-12-06

Za 21 dni

2017-12-12